بازدید : 1967
دسته بندی : عقاید شیعه
تاریخ : آذر ۲۱, ۱۳۹۵

نظام آفرینش، نه پوچ و بی‏هدف است و نه خود، هدف نهایی است. این پندار باطل کافران است که گمان می‏کنند جهان هستی همین دنیاست و هدف و جهان دیگری ورای آن نیست.

به گزارش شیعه نویس: حکیم یعنی فاعلی که کار او بی‏هدف، بازیچه، یاوه و باطل نباشد. در آیات فراوان با تعابیر گوناگون، این عناوین منفی از خدا و فعل او سلب شده است؛ (وما خلقنا السماء والأرض وما بینهما لاعبین)[۱]؛ و آسمان و زمین و آنچه را که میان آن دو است به بازیچه نیافریدیم؛ (أیحسب الإنسان أن یُترک سُدی)[۲]؛ آیا انسان پندارد که بیهوده رها می‏شود؟ هرگز چنین نیست؛ چون از مبدأ حکمت کار بیهوده صادر نمی‏گردد؛ (وما خلقنا السماء والأرض وما بینهما باطلاً ذلک ظن الذین کفروا)[۳]؛ و آسمان و زمین و آنچه را که میان آن دو است به باطل نیافریدیم، این گمان کسانی است که کافر شده‏اند.

نظام آفرینش، نه پوچ و بی‏هدف است و نه خود، هدف نهایی است. این پندار باطل کافران است که گمان می‏کنند جهان هستی همین دنیاست و هدف و جهان دیگری ورای آن نیست.

نتیجه این دو اصل این شد که برای فاعل غنی محض و کمال صرف، یعنی خدای سبحان هدفی فرض ندارد؛ چون خود او هدف و مطلوب همه اشیا و اشخاص است؛ و از سوی دیگر چون او حکیم و مبدأ حکمت است همه افعالش هدفدار است.

قرآن کریم، هدف از آفرینش جن و انس را عبادت خدای سبحان می‏داند؛ (وما خلقت الجن والإنس إلّالیعبدون)[۴]؛ یعنی عبادت کردن، هدف جن و انس است؛ نه اینکه معبود شدن، هدف خدا باشد. البته عبادت نیز هدف متوسط است و هدف نهایی، لقای خداست؛ (أنَّ إلی ربّک المنتهی).[۵]

لازم است عنایت شود که از آیه پیش‏گفته انحصار استفاده می‏شود یعنی هدف خلقت (مخلوق) پرستش خداست و بس و غیر از عبادت الهی هیچ چیزی مقصود خلقت نیست.

سرّ مطلب آن است که آیه یاد شده به صورت نفی و اثبات بیان شده یعنی مضمون آن به دو قضیّه ایجابی و سلبی تحلیل می‏شود و چنین مفادی مستلزم حصر است؛ یعنی هر کاری که بشر انجام دهد و آن کار متن عبادت خدا یا مقدمه عبادت الهی نباشد، زاید و عاطل بوده و بیرون از حوزه هدفی آفرینش است. البته عبادت به معنای اطاعت است و اطاعت در هر امری مناسب با همان امر است؛ مثلاً عبادتِ به معنای اطاعت در عقاید، عبارت از انطباق آن با برهان عقلی قطعی یا دلیل معتبر نقلی و نیز در اخلاق و فقه و حقوق عبارت از مطابقت آن با حجت معتبر عقلی یا نقلی است و هرگز اطاعت اختصاصی به امور تعبّدی ندارد بلکه امور توصّلی را نیز شامل می‏ شود.

بنابراین، هدف مخلوق (نه خالق) آن است که تمام شئون علمی و عملی وی هماهنگ با دلیل معتبر اعم از معقول یا منقولِ مقبول باشد، تا آنچه در آیه مبارک (قل إنّ صلاتی ونُسُکی ومحیای ومماتی لله رب العالمین)[۶] به آن اشارت رفته است محقّق گردد.

بندگان سالک صالح که هدف علمی و عملی آفرینش را صائبانه و خالصانه فهمیده و امتثال کرده‏اند؛ چون کلیّه مجاری ادراکی و تحریکی آنان مظهر تام شئون علم و قدرت خدای سبحان شده و آیت تام اسمای حسنای الهی‏اند، به همه احوال آنان احترام شده و عرض ادب می‏شود. نمونه بارز آن را در زیارت وارث و زیارت آل‏یس می‏توان مشاهده کرد که سلام ناب به پیشگاه انسانهای کامل و متکاملی اهدا می‏شود که ارواح، اجساد، اجسام، ظاهر، باطن، آغاز، انجام، قیام، قعود و بالاخره تمام دقایق و لحظات عمر پربرکت آنان مورد تکریم و تجلیل قرار می‏گیرد.

منابع :

۱ـ سوره انبیاء، آیه ۱۶، نیز سوره دخان، آیه ۳۸٫

۲ ـ سوره قیامت، آیه ۳۶٫

۳ ـ سوره ص، آیه ۲۷٫

۴ ـ سوره ذاریات، آیه ۵۶٫

۵ـ سوره نجم، آیه ۴۲٫ توحید در قرآنصفحه ۳۹۲

۶ ـ سوره انعام، آیه ۱۶۲٫

 

لینک کوتاه این مطلب :
برچسب ها :