بازدید : 1342
دسته بندی : عقاید شیعه
تاریخ : آذر ۲۴, ۱۳۹۵

جمع‏ بندی مجموع آیات در این باره، همان توحید خالقیت و انحصار آفرینش در خدای سبحان و مظهریت غیر در جریان خالقیت است. قید «بإذنی» نیز که در بعضی آیات تکرار شده، قرینه است که موجودهای امکانی ذاتاً از خود هیچ ندارند و اسناد سمت آفریدن به آنان، مانند اسناد سایر اسمای حسنای الهی به آنها، در حد مظهر بودن آنان است و در جاهایی نیز که این قید ذکر نشده باید با سایر آیات محکم قرآن تطبیق و مقیّد شود.

خالق از اسمای فعلی خداست و آیات قرآن کریم در تبیین آن چند دسته است:

الف. آیاتی که خالقیت خدای سبحان را مفروغ عنه می‏داند و آن را پایه و اساس اسمای حسنای فعلی دیگر قلمداد می‏کند؛ مانند: (هل من خالقٍ غیر الله یرزقکم من السّماء و الأرض)[۱]؛ آیا غیر از خدا آفریدگاری هست که شما را از آسمان و زمین روزی دهد؟

ب. آیاتی که ضمن اثبات خالقیت موجودهای دیگر، خدا را نیکوترین خالق می‏شمرد؛ مانند:(فتبارک الله أحسن الخالقین)[۲].

ج. آیاتی که با صراحت آفرینش چیزی را به غیر خدا نسبت می‏دهد ولیکن آن را به اذن خداوند می‏داند؛ مانند: (و إذ تخلق من الطّین کهیئه الطّیر بإذنی)[۳]؛ و آنگاه که به فرمان من از گِل بسان پرنده‏ای ساختی.

د. آیاتی که وصف کمالی خالق را منحصر در خدای سبحان می‏داند؛ مانند: (و خلق کلّ شی‏ءٍ .. لا إله إلّا هو خالق کلّ شی‏ءٍ فاعبدوه و هو علی کلّ شی‏ءٍ وکیل)[۴]؛ و هر چیزی را آفرید… خدایی جز او نیست، آفریننده هر چیزی است، پس او را عبادت کنید و او بر هر چیزی وکیل است.

جمع‏ بندی مجموع آیات در این باره، همان توحید خالقیت و انحصار آفرینش در خدای سبحان و مظهریت غیر در جریان خالقیت است. قید «بإذنی» نیز که در بعضی آیات تکرار شده، قرینه است که موجودهای امکانی ذاتاً از خود هیچ ندارند و اسناد سمت آفریدن به آنان، مانند اسناد سایر اسمای حسنای الهی به آنها، در حد مظهر بودن آنان است و در جاهایی نیز که این قید ذکر نشده باید با سایر آیات محکم قرآن تطبیق و مقیّد شود.

ظاهر بسیاری از آیات، انحصار کمال خلقت در خدای سبحان و سلب هر گونه آفرینش از غیر اوست؛ (الله خالق کل شی‏ءٍ و هو علی کلّ شی‏ءٍ وکیل)[۵]؛ خدا خالق هر چیزی است و همو بر هر چیزی وکیل است؛ یعنی هرچه مصداق شی‏ء است، در حدوث و بقا محتاج به خدای خالق و حافظ است؛ (و خلق کلّ شی‏ء .. لا إله إلّا هو خالق کلّ شی‏ءٍ فاعبدوه و هو علی کلّ شی‏ءٍ وکیل).

مفاد آیات فوق آفرینش اشیا را به خدا اسناد می‏دهد، عمومی است که هرگز قابل تخصیص نیست؛ زیرا محال است چیزی در جهان هستی موجود باشد و آفریده حق تعالی نباشد؛ چون لازم آن خروج آن شی‏ء از حد ممکن و ورودش در محدوده واجب الوجود است که بر اساس توحید واجب الوجود، بطلان آن پر واضح است. برهان این مطلب این است که اگر چیزی ممکن الوجود باشد و مخلوق خدای سبحان نباشد، یا از روی تصادف و بدون علت فاعلی پدید آمده، که قطعاً چنین پنداری باطل است یا به خالق دیگری وابسته است که چنین گمانی با توحید سازگار نیست. پس هر پدیده امکانی قطعاً سبب دارد و سبب آن تنها خدای سبحان است.

منابع :

 ۱ ـ سوره فاطر، آیه ۳٫

۲ ـ سوره مؤمنون، آیه ۱۴٫

۳ ـ سوره مائده، آیه ۱۱۰٫

۴ ـ سوره انعام، آیات ۱۰۱ـ ۱۰۲٫

۵ ـ سوره زمر، آیه ۶۲٫

لینک کوتاه این مطلب :